Nikotinik Etki Nedir?
Yani bu yazıyı yazarken, İzmir’deki sıcak havayı düşünerek, akşamları denize karşı çayıma batırırken aslında şunu fark ettim: İnsan beyni, bazen öyle garip çalışıyor ki… Mesela bir an düşünüyorsun, “Nikotinik etki nedir?” diye merak ediyorsun. Sonra birden kendini kafede kahve içerken buluyorsun ve aklında tek bir soru var: “Gerçekten nikotin beynime ne yapıyor?” Evet, bunları düşündüğümde aklıma gelen ilk şey tabii ki de, nikotinik etki. Ama bir de bizim gibi gençlerin bu tür konularda düşündüğü zaman nasıl bir karmaşaya girdiğini bir düşünün. Bu yazıda, nikotinik etkiyi baştan sona anlamaya çalışacağız. Hadi bakalım, konuya girelim ama biraz mizahi şekilde!
Nikotinik Etki Nedir? Hadi Başlayalım
Bunu anlamadan önce, “nikotinik” kelimesini önce doğru telaffuz edebilecek misiniz? (Yok, gerçekten soruyorum. Çünkü bazen insanların söyledikleri kelimelerden sonra, o kelimenin anlamını kaybettiğini hissediyorum). Şaka bir yana, nikotinik etki aslında oldukça basit bir şey: Vücudumuzda nikotin bir şekilde etkisini gösterdiğinde, sinir sistemini uyararak bazı değişikliklere yol açıyor. Yani vücudumuzda olan biteni düşündüğümüzde, nikotinin bu etkiyi aslında nasıl yarattığı daha net anlaşılıyor. Bir tür “sinirleri açan” bir etki! Ama tabii ki bu her zaman pozitif olmayabiliyor.
Şimdi, mesela sen bir sabah uyanıyorsun, kahvenden alıyorsun, arkadaşınla buluşuyorsun, sigara içiyorsunuz. Evet, nikotin devreye giriyor. Ama bu sırada bir şey daha oluyor: Nikotinik etki. Beynin içinde, nikotin, belirli reseptörlere bağlanarak, bir tür “heyecan” etkisi yaratıyor. Yani beyninde bazı kimyasallar birbiriyle dans etmeye başlıyor. Dopamin, serotonin… Ama bir yandan da bu olay, sinir sistemine olan baskıyı artırıyor. Sonuç? Huzursuz bir rahatlık!
Kahve İçerken, Nikotinle Dans Ediyorsun
Düşünsene, kahveni içerken, “Acaba bugün ne giyeceğim?” diye düşünüyorsun. Ama bir yandan da beyin “Aman Allah’ım, bir şey eksik! Ne bu? Sigara mı?” diye bağırsıyor. İşte tam o an, nikotinik etki devreye giriyor. Çünkü bu etki, sadece sigara içmekle sınırlı değil. Örneğin, birisi senin yanına gelip bir şey söylemiş, tam anlamadın ama yine de gülümsedin. Beynin bu bilgiyi aldığı zaman, nikotinin etkisiyle “aşkın” bir formüle dönüştürebilir. Gülümsemek, bir tür rahatlık sağlamak ama aynı zamanda bir yandan da zihinsel bir kaçış olabilir.
Bunu şöyle de düşünebilirsin: Kahve içiyorsun, sigara içiyorsun, bir şeyler geliyor. O an beynin sanki dünya turuna çıkmış gibi. Her şeyin anlamını sorgulamıyorsun ama nikotinin etkisiyle, “Hadi, dünyayı keşfedeceğim” diye bir motivasyon geliyor. Tabi ki bir süre sonra, bu rahatlama hali yok oluyor. Ve sonra başlıyorsun düşünmeye: “Nerede o huzurlu an?” İşte bu, nikotinik etkinin o kısa süreli fakat yoğun etkisidir.
Bir Sohbetin İçinden: İç Sesimle Tanışın
Ben: “Şu an ne yapıyorum ya? Yani, kahve içiyorum, sigara içiyorum ve beynim bir anda bu kadar karıştı, bunlar nasıl birleşiyor?”
İç Sesim: “Haa, anladım. Nikotinik etki! Tam olarak o yüzden kafan karışıyor. Beyninde kimyasallar uçuşuyor ve o sırada düşüncelerin bir kaynaşma yaşıyor.”
Ben: “Vay be, yani beynim bana kahve ve sigara ile bir psikolojik oyun mu oynuyor?”
İç Sesim: “Evet, tam olarak. Sen farkında olmasan da, nikotinik etki devreye giriyor ve orada bir kimyasal şölen başlıyor.”
Ben: “Peki, bu beni daha zeki yapar mı?”
İç Sesim: “Yok, tabii ki değil. Ama rahatlatır!”
Nikotinik Etkinin Olumsuz Yanları
Şimdi, işin eğlenceli kısmı bitiyor; biraz da gerçeklerle yüzleşelim. Evet, nikotinik etki bazı olumlu etkiler yaratabilir gibi görünse de, sürekli olarak beyin ve vücutta negatif bir yük oluşturuyor. Bu da şunu demek oluyor: Nikotin, kısa vadede rahatlık verse de, uzun vadede vücudun üstünde bir baskı oluşturuyor. Yani o anlık rahatlama, aslında beynin üzerinde bir yük oluşturuyor. Bu da daha fazla stres, daha fazla endişe yaratabiliyor.
Mesela arkadaşım bir gün bana dedi ki: “Vallahi sigara içmeyeli aklımda her şey daha net, beynim sanki daha temiz gibi hissediyorum.” O an düşündüm, “Yani sigara içmeden de dünya güzel olabiliyor mu?” İşte bu noktada nikotinik etkinin uzun vadede olumsuz etkilerini net bir şekilde görebiliyorsun.
Sonuç: Nikotinik Etkiyi Anlamak
Nikotinik etki nedir sorusunun cevabına gelirsek, şu kadarını söyleyebiliriz: Sinir sistemine etki eden bir kimyasal uyarıdır. Bu uyarı bazen rahatlatıcı olabilir, bazen ise stres yaratabilir. Sonuçta her şey bir denge meselesi. Hayat gibi. Ama şunu unutmamak lazım: Bir kafede, bir sigara molasında, bir kahve sohbetinde bu etkiyi hissetmek aslında normal bir şey. Yeter ki bunu abartmadan, kendini kaybetmeden yaşa!
Unutma, beyin gerçekten ilginç bir şey. Hem seninle hem de nikotinik etkiyle oyun oynar!